Participatietool voor jongeren

Tijdlijn: Mrt 2025 – Nov 2025
Rol: UX Designer · Initiator
Tools: Figma · Miro · FigJam
Type: Freelance project

Onboarding

Swipe concept

Dilemma

Emoji concept

Context

De gemeente Den Haag wilde jongeren betrekken bij beslissingen over hun buurt, maar traditionele participatievormen bereikten deze doelgroep nauwelijks.

Inspraakavonden en brieven in de bus sluiten niet goed aan op een generatie die vooral online leeft. Het gevolg: jongeren van 16 tot 27 jaar hebben wel een mening, maar vinden geen vanzelfsprekende plek om die te delen. Tegelijk mist de gemeente waardevolle input voor beleid dat hen direct raakt.

Probleem

Hoe maak je meedenken zo laagdrempelig dat jongeren uit zichzelf deelnemen?

Inzichten

Vijf bepalende inzichten uit gesprekken met jongeren, jongerenwerkers en beleidsmakers.

Dit vinden jongeren belangrijk:

Anoniem: Jongeren wilden kunnen meedoen zonder persoonlijke gegevens achter te laten. Zodra privacy onduidelijk werd, haakten ze af.
Snel: De interactie moest kort en direct zijn. Een paar seconden per actie, niet een formulier van tien minuten.
Visueel: Dynamische kleuren, beeld en korte tekst werkten beter dan lange tekstblokken. Beeld nodigde uit, terwijl formele tekst sneller afstand creëerde.
Met opvolging: Jongeren wilden zien dat er iets met hun input gebeurde. Terugkoppeling van de gemeente bleek belangrijk voor vertrouwen en betrokkenheid.
Over wat hen raakt: De onderwerpen moesten herkenbaar zijn: hun eigen buurt, hangplekken, festivals, sport en school.

Ontwerp keuze

De inzichten werden vertaald naar ontwerpprincipes die elke keuze stuurden.

Mobile-first

Jongeren gebruiken hun telefoon als primaire toegang tot digitale diensten. Alles moest daarom werken op een klein scherm en met één hand te bedienen zijn.

Snelheid boven volledigheid

Meedenken moest snel en laagdrempelig blijven. De tool vroeg alleen wat nodig was om een duidelijke mening op te halen.

Visueel boven tekstueel

Beeld, emoji en korte interacties verlaagden de drempel. Dat maakte deelname toegankelijker, ook voor jongeren die afhaken op formele vragen of lange teksten.

Vertrouwde patronen

De interacties sloten aan op patronen die jongeren al kennen uit hun eigen apps. Daardoor hoefden ze geen nieuwe manier van bedienen te leren.

Geen account, geen drempel

Anoniem deelnemen bleef een belangrijk uitgangspunt. Een login of registratie zou de instap onnodig zwaar maken.

Micro-animaties

Kleine bewegingen en directe feedback maakten de interactie prettiger en duidelijker. Ze hielpen jongeren begrijpen dat hun actie was geregistreerd.

Concepten

Op basis van de ontwerpprincipes werden zes participatievormen ontwikkeld en getest met jongeren. Drie concepten sloten het beste aan op wat zij nodig hadden.

Onboarding

Een korte introductie voor Doe Mee Den Haag. De onboarding legt uit hoe je meedoet, zonder dat het voelt als een instructie.

Swipe concept

Jongeren krijgen een stelling en swipen naar rechts voor eens of naar links voor oneens. De interactie is vertrouwd en kost maar een seconde.

Dilemma concept

Jongeren krijgen twee opties en kiezen wat zij belangrijker vinden. De keuze dwingt tot een korte afweging zonder dat het zwaar voelt.

Emoji-slider

Jongeren reageren via een schaal met emoji. Eén beweging is genoeg om gevoel of mening mee te geven.

Offboarding

Na het meedoen krijgen jongeren een korte offboarding. Ze zien wat er met hun input gebeurt en worden uitgenodigd om betrokken te blijven.

Usertest

De gebruikerstesten lieten zien welke ideeën moesten blijven.

Jongeren kozen duidelijk voor snelle en eenvoudige interacties. Swipen op stellingen, dilemma’s en emoji werkten het best, omdat ze weinig tijd en moeite vroegen.

Wat te veel uitleg, tijd of drempel kostte, viel af. Wat overbleef, sloot beter aan op het gedrag van jongeren.

Feedback

Wat jongeren precies zeiden.

Het voelt niet alsof je een vragenlijst invult, maar alsof je een Instagram-poll beantwoordt.

— jongere, gebruikerstest

Je hoeft er niet bij na te denken, en daar hou ik van.

— jongere, gebruikerstest

Ik vind dit leuker dan het saaie formulier dat de gemeente in de bus doet.

— jongere, gebruikerstest

Resultaat

Van pilot in twee stadsdelen naar landelijke open source.

228

jongeren deden mee aan de pilot in Den Haag

publieke organisaties gebruiken de tool nu via OpenStad

Open source

overgedragen aan OpenStad en vrij beschikbaar voor iedereen

De tool startte als pilot in twee Haagse stadsdelen. In de Vruchtenbuurt deden 28 jongeren mee, in Ypenburg 200. Daarna werd de tool overgedragen aan OpenStad, waar publieke organisaties in heel Nederland ermee aan de slag kunnen.

Den Haag lanceert nieuwe participatietool voor jongeren — Dagblad070 ↗

Terugblik

Als enige designer lag de rol breder dan interfaceontwerp.

Naast het ontwikkelen van de tool vroeg het project om afstemming met jongeren, beleidsmakers en partners.

De belangrijkste les: een goed ontwerp werkt pas als de mensen eromheen kunnen meebewegen. Door vroeg te testen, keuzes scherp te koppelen aan de doelgroep en stakeholders actief mee te nemen, groeide de tool uit van een Haagse pilot naar een open source oplossing voor publieke organisaties.